NL JAZZ: 10 CD  BOX MET INTERESSANTE DUTCH JAZZ

Saxofonist en Volkskrant jazzjournalist Koen Schouten heeft een  interessante cd box voor zijn krant samengesteld met het puikje van de Nederlandse jazz en improvisatiemuziek. Voor veertig euro krijgt men acht cd’s van bekende jazzmusici en twee van aan jazz gerelateerde groepen: State of Monc (funk) en Jewels and Binoculars (free jazz pop). Voor het samenstellen van deze NL JAZZ box werd onder meer geput uit de stal van het Nederlandse platenlabel Challenge. Naast nieuwe releases zijn er ook oudere producties. Helaas vergat de marketingafdeling de titels van de tien cd’s te vermelden in de krantenadvertentie en op de website. De website is na onze melding alsnog aangepast.Telefonische informatie leverde de volgende titels op:
Bik Bent Braam “Goes Bonzai”, Benjamin Herman “The Itch”, Yuri Honing “Meet Your Demons”, ICP Orchestra “Aan & Uit”, Jewels and Binoculars “The Music of Bob Dylan”, New Cool Collective “Big Band Live”, Monsieur Dubois “Soul Intergration”, Piet Noordijk “Jubilee Concert”, State of Monc “Clippertron”, Eric Vloeimans “Summersault”.  (volkskrant.nl/webwinkel).

MIKE DEL FERRO: FLYING JAZZ DIRECTOR

Van alle Nederlandse jazzmusici, die optreden over de grens is pianist en componist Mike del Ferro (1965) onbetwist kampioen. Als Director of Jazz Programs of American Voices treedt hij bijna permanent wereldwijd op terwijl hij voor American Voices jazzfestivals en masterclasses organiseert. De afgelopen week zat hij in Moskou en deze maand gaat hij naar Vietnam en daarna door naar Indonesië. Daar staan eerst concerten op het programma in Bogor en dan  in Jakarta, nl. in het Erasmushuis en de Nine Muses Club waarna een masterclass gegeven wordt in het Institut Musik Daya. Een optreden op het Jakjazz Festival sluit deze toernee af. Vervolgens door naar Kuala Lumpur en dan weer terug naar ons land. Begin volgend jaar staat Zuid Afrika op het programma waarna ook Nederland deze Flying Jazz Director te zien krijgt met optredens in De Doelen Rotterdam (6.2), het Tropentheater Amsterdam (7.2), de Mahogany Hall Edam (14.2) en cultureel podium Roepaen Ottersum (15.2). Een weekje Kansas City wordt vervolgens afgewisseld met Heist-op-den- Berg (27.3) waar Peter Anthonissen in de Hnita jazzclub het werk van zijn overleden vader voortzet. En dan is er nog de Amerika tournee met zangeres Deborah Brown!
Ondertussen  maakte Mike een nieuwe cd met  bassist Andre Vasconcellos en drummer Marcio Bahia: “Made in Brazil”.

VRIJHEIDSZANGERES  MIRIAM MAKEBA OVERLEDEN

De opleiding, die Miriam Makeba kreeg aan het Zuid Afrikaanse Kilmerton Training Institute was er volgens haar “op gericht de mensen met hun ogen in de Bijbel te krijgen, zodat zij niet zouden zien, dat hun land intussen gestolen en hun rijkdommen verscheept werden”. En de echte Afrikanen door de blanke kolonisten en overheersers in dit christelijke land monddood gemaakt, gekleineerd en achtergesteld werden, moet hieraan toegevoegd worden. Vrijheidsstrijd was Makeba’s primaire doel, zingen was het middel om dit uit te dragen. Vandaag overleed de zangeres in de vroege ochtend in de Pineta Grande kliniek in Castel Volturno op 76 jarige leeftijd aan hartfalen. Zij was gisterenavond tijdens het anti – racisme en anti - maffia concert in Caserta ter ondersteuning van Roberto Saviano, auteur van “Gomorra”, in elkaar gezakt. Makeba had in 2005 al aangekondigd te stoppen,  nam vorig jaar nog afscheid van haar Nederlandse publiek, maar kwam begin deze maand in Tilburg het podium weer op voor een concert bij het World Granny Festival.
“Mama Africa” werd 4 maart 1934 in Pretoria (Zuid Afrika) geboren, werd op haar zestiende moeder en verliet haar geboorteland in 1959 om pas in 1990 na de val van het apartheidsregime op verzoek van Nelson Mandela terug te keren. Zij had als zangeres meegewerkt aan de anti- apartheidsfilm “Come Back, Africa”, die in 1959 op het filmfestival van Venetië in premiere ging in haar aanwezigheid.
Op uitnodiging van Harry Belafonte vertrok ze naar Amerika  en mocht daarna niet meer terugkeren naar Zuid –Afrika om de begrafenis van haar moeder te bezoeken. In 1964 trouwde ze met haar musical director trompettist Hugh Masekela, waarvan zij in 1966 weer scheidde. In Amerika trouwde ze met Black Power leider Stokely Carmichael waarvan ze na tien jaar eveneens scheidde. Zij was in ons land in 1967 te zien in tv- programma’s van de KRO. Het jaar daarop werd zij diplomate voor de Afrikaanse kuststaat  Guinea. In een speech voor de Verenigde Naties stelde zij de de wereldwijde rassendiscriminatie en de Zuid Afrikaanse apartheid scherp aan de kaak. Ondertussen werd zij de bekendste zangeres afkomstig uit Afrika  door haar “Click Clack”  song en haar 1967 tophit “Pata Pata”.

Haar loopbaan als jazzzangeres startte in Zuid Afrika nadat ze in 1953 ontdekt was door Nathan Mdledle de leider van de Manhattan Brothers, die haar bij de Cuban Brothers zag optreden. In 1956 richtte zij de vocal group The Skylarks op waarmee ook platen werden gemaakt. Met de Amerikaanse drummer Jimmy Pratt, die na een tournee met Bud Shank’s groep Jazz West Coast in Zuid Afrika bleef, maakte zij eveneens plaatopnames. Zij was de leadzangeres in de muziek en dansshow “King Kong”, een jazz opera die in 1958 in de taal van de Zulu’s een zegetocht begon in het theater van de Universiteit van Johannesburg. Deze blank- zwarte coproductie werd geschreven door Todd Matshikiza, Pat Williams en Harry Bloom, die waren geïnspireerd door het succes van “Porgy & Bess”.  “King Kong” trok zelf in de eerste tien weken meer dan honderdduizend bezoekers. De show was gebaseerd op het leven van de Zulu bokser Ezekiel Dhlamina, bijgenaamd King Kong. Makeba, die tijdens de repetities bijna was ontvoerd door een van de township gangs, maakte grote indruk. Naast trompettist Hugh Masekela zat ook Kippie Moeketsi in de cast. Een serie geplande voorstellingen in Nederland werd helaas niet gerealiseerd, misschien was het echec van Quincy Jones “Free and Easy” in 1959 daar mede debet aan.
Veel later en met name in de negentiger jaren maakte ze platen met Dizzy Gillespie, Toots Thielemans, Grover Washington, Nina Simone en haar ex-man High Masekela. In ons land trad ze op bij vele festivals, waaronder het North Sea Jazz Festival en het Roots Festival.
Haar Afrikaanse liederen werden weliswaar vaak gezongen in de taal van haar moeder, het Xhosa, maar zijn minder authentiek dan velen denken, want gekruid met Westerse en soul elementen.  Dat is de schuld van de Europeanen, stelde Makeba, want die hebben de Afrikaanse cultuur vernield.
Miriam Makeba overleefde een vliegtuigcrash, diverse auto ongelukken, kanker en haar dochter die in het kraambed stierf. Toen zij nog in Zuid Afrika woonde had zij via haar moeder contact met de geest Mahlavezula, die haar vertelde, dat ze dit land voor een lange trip zou verlaten en nooit meer zou terugkeren. Nelson Mandela bleek sterker dan de geesten, waarvan Miriam Makeba kon profiteren.

ART ENSEMBLE OF CHICAGO:  “LES  STANCES A SOPHIE”  WEER VERKRIJGBAAR

De erkenning die de leden van de AACM niet of nauwelijks in hun habitat Chicago kregen na hun oprichting in 1965 en nog minder van de artistieke scene in New York, viel velen van hen wel ten deel in Parijs na hun aankomst daar eind  zestiger jaren op zoek naar een “world audience” en nieuwsgierig naar de culturele vrijheid die Parijs werd toegedicht. Die weg naar Parijs was hen geduid door AACM lid Anthony Braxton, een voorloper. Het AACM was weliswaar een collectief, maar ook in Parijs was er een stevige naijver, cq. gezonde concurrentie tussen Anthony Braxton c.s. en de leden van het Art Ensemble of Chigago: Egalité, Fraternité et Divisé . Dat is ook logisch, want de pure avant-gardist Braxton met zijn intellectuele muziek paste niet in het Art Ensemble waar – afgezien van het theatrale aspect –  altijd verschillende elementen uit de rijke jazzgeschiedenis geïncorporeerd werden.

De erkenning in Parijs was hartverwarmend, maar niet op alle fronten. Een scherp onderscheid moet gemaakt worden tussen de Franse culturele elite en de gewone burgerbevolking. Huisvesting bijvoorbeeld kregen de musici of tijdelijk en gratis, enigszins illegaal via  een directeur in zijn krankzinnigen gesticht, of via een jazzlievende huisarts middels een grote boerderij buiten de stad in Saint-Leu-la-Foret. Gingen de leden zelf op zoek naar woonruimte in Parijs dan bleek, dat ze door de meeste verhuurders vanwege hun huidskleur geweigerd werden, behalve in de buurten waar al veel buitenlanders - Algerijnen - woonden. Het American Center en het Theatre Lucernaire in de Rue Odessa waren de eerste podia waarop het publiek van de lichtstad na de mei revolutie van 1968 kennis kon maken met “The Great Black Music” van deze jonge avant-gardisten uit Chicago. En zowel hier als later op outdoor festivals was het enthousiasme van het publiek groot en de erkenning - eindelijk  - navenant.  Dit werd niet alleen opgemerkt door de jazzbladen Jazz en Jazz Hot, maar ook door de algemene intellectualistische bladen, die lovende artikelen en lange interviews publiceerden. Soms met een lastige vraag: wat was de invloed geweest van Sun Ra op de AACM. Antwoord: niet anders dan die van Johnny Griffin (ook in Parijs te vinden op dat moment), kortom niet veel, want wij  - de jongere generatie - scheppen onze eigen muziek. Dat het theatrale element enige symbolische overeenkomst had, uitbundige kleding met ruimtevaart effecten en Egyptische motieven bij Sun Ra en Afrikaanse kleding en gezichtsverf  bij het Art Ensemble of Chicago, werd wijselijk weggelaten.
Ook het Franse avant-garde label BYG was direct in de AACM- musici geïnteresseerd, maar het was de ontmoeting in dat Lucernaire theater met een zangeres, die samenwoonde met een Amerikaanse cameraman, waardoor het Art Ensemble in november 1969 mocht opdraven voor de muziek bij de film “Les Stances a Sophie”. Regisseur Moshe Mizrahi liet Bernadette Lafont, Philippe Desprats en Bulle Ogier een typisch Frans verhaal vertolken naar de roman van Christiane Rochefort: een moderne vrouw vecht zich vrij uit haar huwelijk in een standaard middenklasse milieu, maar keert toch weer terug. Feminisme naast bourgeoisie, vrijheid versus zekerheid. De muziek van rietblazer Roscoe Mitchell, saxofonist Joseph Jarman, trompettist Lester Bowie, bassist Malachi Favors, drummer Don Moye en zangeres Fontella Bass (mevrouw Bowie), werd in filmkringen niet hoog gewaardeerd: “De ‘free jazz’ muziek is op zich prachtig, maar eist teveel aandacht voor zichzelf op”. De muziek maakt zich echter deels ondergeschikt aan de film. Dat geldt voor het eerste deel van “Variations Sur Un Theme De Monteverdi”, dat zeer ingetogen gespeeld wordt en ook voor “Proverbes (I)”. Door de beperkte impact die deze nouvelle vague film maakte is deze interessante muziek met zowel soul als free jazz trekken op de achtergrond gedrongen. De originele uitgave van Pathé in Frankrijk evenals de USA release van Nessa in Chicago (hun vierde album) zijn collectors items geworden. De onverwachte komst van de Soul Jazz cd “Art Ensemble of Chicago - Les Stances a Sophie” biedt weer vrij toegang tot deze “Great Black Music”.

LABELS BLACK SAINT EN SOUL NOTE VERKOCHT

De Italiaanse kwaliteits  jazzlabels Black Saint en Soul Note zijn verkocht aan het eveneens Italiaanse platenlabel CAM Jazz, eigendom van CAM dat ook in filmmuziek handelt.
Jazzlabels kunnen opgericht worden door een leraar Duits (Criss Cross) of door een ex FBI- agent (Chiaroscuro) en soms is het de eigenaar van een platenzaak, zoals bij het label Black Saint. Dat werd door Giacomo Pellicotti in 1975 in Milaan gestart uit pure liefde voor de modernste jazz. Het eerste album was “Black Saint”, de naam van het kwintet waarmee saxofonist Billy Harper in 1975 door Europa toerde en in Parijs opnames maakte. Aldus de labelnaam Black Saint. Het label richtte zich op de moderne stromingen in de Amerikaanse jazz. Jazzpioniers die in eigen land nauwelijks voet aan de grond kregen bij platenlabels konden bij deze kleine Europese platenmaatschappij hun werk vrij gemakkelijk vastleggen. Na Harper volgde binnen zeer korte tijd albums van Archie Shepp “A Sea of Faces”, Muhal Richard Abrams “Sightsong”, Don Pullen - Sam Rivers “Capricorn Rising”, Frank Lowe “The Flam”, Beaver Harris 360 Degree “In: Sanity”, Steve Lacy - Roswell Rudd “Trickles”, Oliver Lake “Holding Together” en Don Pullen “Healing Force”. Deze eerste worp van tien haalde bescheiden verkoopcijfers waardoor er de eerste twee jaar veel geld bij moest. In 1977 nam Giovanni Bonandrini, naast leraar ook jazzliefhebber en platenverzamelaar (sinds 1940), het Black Saint label over, dat op dat moment een dozijn albums had geproduceerd. Eind 1977 nam hij direct enkele albums op in New York met Hamiet Bluiett, Julius Hemphill, George Lewis en Muhal Richard Abrams. Via een goede distributie in Europa en Amerika raakte dit label steeds bekender. Al in 1979 besloot hij een dochterlabel te starten: Soul Note. De bedoeling was, dat Black Saint vooral avant-garde uit zou brengen en Soul Note meer bebop en aanverwante stromingen. Dit onderscheid vervaagde langzaam maar zeker want ook Soul Note bracht naast hard bop werk uit van free jazz musici. In het vinyltijdperk werden per album tussen de 3.000 en 5.000 exemplaren verkocht, maar soms minder. Het label was niettemin een steun in de rug voor nieuwkomers als het World Saxophone Quartet. Van hun Black Saint LP “Steppin” werden in aanvang  weinig platen verkocht, maar naarmate de groep meer op tournee ging verbeterden de verkoopcijfers en werd het zelfs een bestseller. Bonandrini’s zoon Flavio kwam in de zaak en nam in New York de Amerikaanse distributie onder zijn hoede, waarvoor senior al de basis had gelegd tijdens zijn frequente Amerika reizen, waarbij tegelijkertijd studio opnames gepland werden.
In Italië nam Giovanni steeds meer locale musici op en zo werd een reeks albums van Giorgio Gaslini uitgebracht en later op cd heruitgebracht. De standaard policy om elk album steeds op voorraad te hebben door jaarlijks kleine oplagen bij te persen werd door de dalende cd verkoop- cijfers onmogelijk. Hiervoor vond men een oplossing door op bestelling CD-r’s te branden.
Black Saint vervulde met name in de tachtiger jaren dezelfde rol als Blue Note in de vijftiger jaren. Zocht Blue Note de bop pioniers op, Black Saint richtte zich op een nieuwe generatie improvisatoren. Hiervan waren velen afkomstig uit de gelederen van AACM (Association for the Advancement of Creative Musicians) in Chicago en New York en BAG (Black Artists Group) in St. Louis. 
De nieuwe eigenaar CAM Jazz heeft al een grote stal met bekende jazzmusici van Chet Baker tot Phil Woods. CAM Jazz zal de opnames van Black Saint en Soul Note ook via iTunes gaan verkopen.