Rita Reys zal zaterdag 12 juli optreden op het North Sea Jazz Festival in Ahoy te Rotterdam. Dat is haar negentiende North Sea performance, maar haar eerste in de stad waar zij geboren werd. Zij zingt met het Jazz Orchestra of the Concertgebouw, hetgeen merkwaardig is, want zij heeft bij herhaling te kennen gegeven niet met big bands uit de voeten te kunnen en de voorkeur te geven aan small combo’s als begeleiding, met liefst attente, maar niet opdringerige drummers. Bij dit megafestival treden meerdere bekende zangers en zangeressen op in het kader van “Vocals in Jazz”, zoals Diana Krall, Cleo Laine, Alicia Keys, Chaka Khan, Etta James, Bobby McFerrin, Al Jarreau en Joe Jackson. Zangeres Fay Claassen, door Rita Reys gezien als favoriet onder de nieuwe generatie Nederlandse jazzvocalisten, zingt ook in het concert met het JOC naast “ Europe's First Lady of Jazz”. La Reys reist vóór dit festival naar Madrid voor een concert op 27 juni en treedt na het festival onder meer op in Baarn (23.8), Noorden (24.8), Giessenburg (20.9) en Zoetermeer (21.9). Op het IJazzfestival in Amsterdam heeft zij hedenmiddag wegens de storm haar tentoptreden moeten verplaatsen naar een binnenlocatie.
Vorige maand heeft het Zweedse Dragon jazzlabel een cd uitgebracht met muziek van baritonsaxofonist Lars Gullin. Op deze Dragon DRCD 405 “Lars Gullin More Sideman” staan ook vier stukken met Rita Reys en drummer Wessel Ilcken, opgenomen op 2 maart 1953 in Stockholm. Het zijn alternatieve takes van een studiosessie met saxofonist Lars Gullin, pianist Gunnar Svensson en bassist Simon Brehm. De tijdsduur van deze takes is langer dan de versies eerder uitgebracht door het NJA op de cd “Rita Reys, I Got Rhythm”. Rita Reys met het Lars Gullin Quartet: ”Deed I Do” (nu op Dragon 3’10”, was op NJA 3’04”), “Over The Rainbow” (nu 2’47’, was 2’45”), “Lullaby In Rhythm” (nu 3’09”, was 2’59”) en “She’s Funny That Way” – door Dragon genoemd: “He Is …”- (nu 3’09”, was 3’01”). Kennelijk werd bij de eerste release in 1953 - als twee 78 toeren platen door het Zweedse label Artist - gekozen voor de snellere versies. Op de 4cd box “The Rita Reys Story” staat als openingsstuk ook “Lullaby In Rhythm”, hier met een weer andere tijdsduur, nl. 3’05”. In de door Pär Rittsel samengestelde “Lars Gullin, A Discography” uit 2006 van Names & Numbers, staat als enige alternatieve take “(S) He’s Funny That Way” met de kanttekening: “Due to bad sound quality this take has never been issued”. Het blijkt, dat van “Lullaby In Rhythm” in ieder geval drie takes bestaan. Interessant is verder, dat baritonspecialist Gullin op de eerste twee stukken altsax speelt.

ZOMER JAZZ FIETS TOUR
DEMARREERT

Het programma voor de 22 e Zomer Jazz Fiets Tour staat in grote lijnen vast. Na de aanloopconcerten op vrijdagavond 29 augustus door het Delta Saxophone Quartet met Hugh Hopper, die “The Music of the Soft Machine” spelen, en Marty Kristall met het Trio Braam, De Joode, Vatcher, wordt op zaterdag 30 augustus het Reitdiepdal ten noorden van Groningen gevuld met een verse lading hoogwaardige impro-musici. In één van de oudste ongeschonden cultuurlandschappen van West - Europa, met 2500 jaar bewoning en continue strijd tegen het water, wordt in kleine kerkjes op wierden (terpen) en grote boerenschuren in het weidse, groene landschap het belangrijkste avant-garde festival van ons land gehouden. Op meer dan 25 locaties spelen interessante combinaties, vaak een mix van Nederlandse en buitenlandse musici. In deze categorie treden onder meer aan: gitariste Corrie van Binsbergen met de Engelse zangeres Maggie Nichols, de Amerikaanse rietblazer Marty Kristall wederom met het Trio Braam, de Joode, Vatcher, het trio van pianist Mike del Ferro met de Braziliaanse zangeres Diana Miranda, saxofonist Rutger van Otterloo met de Bulgaarse marimbaspeelster Tatiana Koleva, die in Oost- en West Europa, inclusief Nederland ook regelmatig opereert als percussioniste en trompettiste Felicity Provan met pianist Achim Kaufmann, die ook samen in de Amsterdamse Zaal 100 concerteren. Voor het totale programma: www.zjft.nl

IN MEMORIAM:
MICHEL WAISVISZ UITVINDER, PERFORMER EN VOORAL
MUSICUS

De donderdag 19 juni aan kanker overleden Michel Waisvisz (1949 - 2008) staat bekend als de uitvinder van de kraakdoos, een inventie, die hem tot over de grenzen bekendheid bracht. Hij was echter evenzeer een begenadigd musicus, gedreven organisator en inventief performer. Deze veelzijdigheid gebruikte hij in een uniek streven om elektriciteit op een andere manier te gebruiken dan: “… de elektrische stoel en de martelwerktuigen waarmee de Amerikanen in Vietnam werkten” (Volkskrant 16.9.1975). Geprikkeld door de film “It’s in the air”(1938) speelde hij als jongetje van vier jaar met kortegolf-ontvangers later gevolgd door een zelfgbebouwd instrumentarium getiteld “Sonoor Spectrum” bestaande uit opengewerkte piano’s, kanonkogelhulzen en contactmicrofoons, waarmee hij de menselijke stem vervormde en versterkte. Dit vormde de basis voor een verrassend pakket aan performances, theaterproducties en composities, waarin vrije improvisatie, bezieling en verwarring hand in hand gingen. De door hem gevormde groep Gliep met schilders, musici en acteurs – waaronder willekeurige voorbijgangers – was een voorbeeld van dit Fluxusachtig opereren. Zijn streven naar een Gesamtkunstwerk kreeg vorm in zijn “magnethofonische” opera “Gullivers Reizen”. In deze serie solovoorstellingen verwerkte hij elektro-akoestische muziek, waarvoor hij een opleiding had gevolgd aan de Haagse Vrije Akademie en ervaring opdeed in de door Dick Raaymakers geleide studio voor elektronische muziek aan het Haags Koninklijk Conservatorium. Dit stelde hem in staat muziek te componeren voor de experimentele films van Frans Zwartjes en Jean Paul Vroom. Via Zwartjes films leerde hij ook de actrice, zangeres en kunstenares Moniek Toebosch kennen waarmee hij later duo-optredens deed. Als muzikant beheerste hij de mondharmonica, de Hawaïgitaar en de zelf (om)gebouwde putney-synthesizer en zijn uitvinding van begin zeventiger jaren, de kraakdoos. Op zijn solo-album “Crackle” (1978), uitgebracht op het met Maarten van Regteren Altena opgerichte label Claxon, demonstreert hij dit apparaat. De kraakdoos is een simpel houten doosje, waarop metalen strips bevestigd zijn, die via speelse aanraking met de vingers de door batterijen gevoede elektronica en versterker activeren, waardoor een improvisatie instrument ontstaat. Hij kwam hierop doordat de toevallige aanraking van de printplaat van een elektronisch orgel geluiden veroorzaakte. In het Stedelijk Museum Amsterdam werd van 26 september tot en met 2 november 1975 “De Kraakdozententoonstelling” gehouden. Waisvisz exposeerde hier een compleet assortiment kraakdozen, waaronder de mini-kraker (draagbaar), de Raaykraker (gebaseerd op de ideofonen van Dick Raaymakers, waarbij stiften stuiteren in de luidspreker), de blaas-kraker (eerste elektro-instrumentaal blaasinstrument), de licht-kraker (beweging van een lens richting lichtvlakken doet geluid veranderen), de thee-kraker (in kopjes uitstromende thee veroorzaakt geluidsverschillen), de servies-kraker (bestek en soep aangesloten op kraakdoos), de kraak-televisie (tv wordt aangezet door benen op tafel te leggen), de vloer-kraker (orgelklavier in vloermat), de kraak-klok (batterijen dienen zowel als klokgewicht als elektravoeding), de loterij-kraker ( “tegen de ballen duwen”) en het kraak-laken (met ingeweven kraakdraden). Deze expositie werd samengesteld op het door Waisvisz gestichte STEIM, Stichting voor Elektro-Instrumentale Muziek, en reisde naar Rotterdam, Utrecht, Bourges, Londen en Stockholm. In deze periode produceerde hij meerdere theaterproducties, zoals het Kerstspel en de Electriciteit. Daarnaast trad hij op als muzikant met Van Regteren Altena en Derek Bailey in de groep K’Ploeng, die de gelijknamige LP produceerde, en onder meer met Steve Lacy, Han Bennink, Gunter Hampel, ICP Tentet en het Willem Breuker Kollektief. Zijn drang tot het kneden van geluid leidde in 1984 tot zijn uitvinding “De Handen”. Twee handschoenen met sensoren vingen het geluid in de lucht en kneedden het tot een improvisatiestuk. Zijn lotsverbondenheid met jazz en improvisatiemuziek uitte zich ook in zijn oprichting van de club Smör Jazz in Delft in 1972 als opvolger van Elandenjazz en het daaraan voorafgaande Novum jazz. Smör Jazz bestaat niet meer, STEIM daarentegen nog wel. Deze tot ver over de grenzen vermaarde muziekstudio wordt in zijn voortbestaan bedreigd door een negatief subsidieadvies. Nederland verliest door de dood van Waisvisz één van zijn meest inventieve improvisatoren.

KORT NIEUWS

BEN WEBSTER
Op het label met de toepasselijke naam Resteamed is een cd verschenen met twee live sessies van tenorsaxofonist Ben Webster en een trio onder leiding van pianist Stan Tracey opgenomen in januari 1968 in de Londense Ronnie Scott’s Club. Tracey deed meerdere optredens met Uncle Ben en arrangeerde ballads voor het album “Webster’s Dictionary”. Op deze “Ben Webster – Stan Tracey: Soho Nights vol. 1” staan o.a. “Come Sunday”, “The Jeep is Jumpin’ “en “What Am I Here Fore?”. De privé opnames zijn digitaal geremasterd en de begeleiders zijn bassist Dave Green en drummer Tony Crombie.

RAMSEY LEWIS
Het Ravinia Festival, dat zich deze zomer weer in en rond het Ravinia Park ten noorden van Chicago afspeelt, heeft pianist Ramsey Lewis een compositieopdracht gegeven ter gelegenheid van de 200 ste geboortedag van Abraham Lincoln in 2009. Choreograaf Bill T. Jones heeft tegelijkertijd een opdracht gekregen voor een avondvullend dansstuk, eveneens ter memorie van Lincoln. Lewis is creative director van het Ravinia Festival en voelt zich extra gemotiveerd nu de African American Obama een gooi naar het Amerikaanse presidentschap doet. Abraham Lincoln, geboren in 1809 en advocaat van beroep, was president van Amerika van 1861 tot 1865, toen hij vermoord werd. Zijn bijnaam “The Great Emancipator” verwierf hij, omdat hij als onderdel van de strijd tussen de noordelijke en rebellerende zuidelijke staten in 1863 de slavernij liet afschaffen.

JAZZ JOURNALIST AWARDS
De 2008 Awards van de Jazz Journalists Association zijn bekend gemaakt. Musician of the Year: Herbie Hancock. Lifetime Achievement in Jazz: Marian McPartland. En Doug Ramsey krijgt de Jazz Journalism Lifetime Achievement Award. De vraag is: wat heeft de jazzliefhebber hieraan? Wanneer las u voor het laatst een stuk van Doug Ramsey? En wat kunt u er zich van herinneren? De tijd, dat polls en andere lijstjes interessant waren ligt al decennia achter ons. Niet alleen omdat sommige uitslagen gemanipuleerd worden en bij Edisons “juryleden” voorgebakken lijstjes krijgen waaruit geselecteerd moet worden, maar omdat echte interessante musici hun kwaliteit aan hun muziek ontlenen, niet aan hun plaats op een populariteits of verkooplijstje. Wordt Uri Caine beter of juist slechter van een hoge of lage positie op een lijstje? Ontdek zelf wie en wat u aanspreekt. En in Amerika tel je alleen mee als je een creditcard hebt, niet als je een Award aan de muur hebt hangen, maar geen creditcard kunt krijgen omdat je inkomsten als jazzmusicus niet voorspelbaar zijn.

SJU GAAT DE STRAAT OP
SJU gaat drie dagen jazz en aanverwante muziek presenteren in het hart van Utrecht. Deze Jazz-a-Palooza start in Wijk C op 27 juni en dan moet de voormalige geboortegrond van Gijs Hendriks trillen onder het geweld van Bubblin’ Toorop Trio, Kwartet Jan Schröder, P.U.R.E., Robert Sanchez’ Picasso Jazz Quartet, Tipi800, Rare Groove Jazz Orchestra en andere meeslepende groepen. Zaterdag 28 juni wordt feestgevierd op het Neude. Vanaf 20.00 uur vindt men daar zangeres Izaline Calister, Urban Roots, Bongomatik en DJ Moodfood. Beide avonden is er vanaf 24.00 uur een afterparty in het SJU Jazzpodium. Zondagmiddag 29 juni wordt op de Neude een kinderprogramma gepresenteerd met Zingen met Kim, Jazz4Kids. Daarna komen Kim Hoorweg met band, Ruud Bergamin met “Coltrane”, Esmee Olthuis met “Blues, Gospel & Soul” en Ferdi Schukking met “Rashaan Roland Kirk”. De Soul Rebels Big Band blaast het feest uit.